QUYỀN RÚT MỘT PHẦN HOẶC TOÀN BỘ YÊU CẦU KHỞI KIỆN VÀ HỆ QUẢ PHÁP LÝ
Trong quá trình giải quyết vụ án dân sự, người khởi kiện có quyền quyết định phạm vi yêu cầu mà mình đề nghị Tòa án giải quyết. Trong đó, rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu khởi kiện là một biểu hiện của quyền tự định đoạt của đương sự. Tuy nhiên, việc rút yêu cầu ở từng giai đoạn tố tụng sẽ dẫn đến những hậu quả pháp lý khác nhau, đặc biệt liên quan đến việc đình chỉ giải quyết vụ án, án phí và quyền khởi kiện lại.
1. Quyền rút yêu cầu khởi kiện của đương sự
Theo Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, đương sự có quyền quyết định việc khởi kiện, yêu cầu Tòa án giải quyết vụ việc dân sự và tự định đoạt việc thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng của mình theo quy định của pháp luật.
Quyền này được thể hiện cụ thể đối với việc rút yêu cầu khởi kiện tại điểm c khoản 1 Điều 217 và khoản 2 Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Theo đó, trước khi mở phiên tòa, nếu người khởi kiện rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện thì Tòa án có căn cứ đình chỉ giải quyết vụ án; tại phiên tòa, nếu đương sự rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu và việc rút là tự nguyện thì Hội đồng xét xử chấp nhận và đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu đã rút.
Như vậy, quyền rút yêu cầu khởi kiện là một biểu hiện cụ thể của quyền tự định đoạt của đương sự và được Bộ luật Tố tụng dân sự ghi nhận, nhưng việc rút yêu cầu phải tuân thủ điều kiện và thủ tục tương ứng với từng giai đoạn tố tụng.
2. Hệ quả khi rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện trước khi mở phiên tòa
Theo điểm c khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự, sau khi Tòa án đã thụ lý vụ án, nếu người khởi kiện rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện thì Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự.
Trường hợp vụ án có yêu cầu phản tố của bị đơn hoặc yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, việc rút yêu cầu của nguyên đơn không đương nhiên làm chấm dứt toàn bộ vụ án. Khoản 2 Điều 217 quy định cách xử lý tùy thuộc vào việc bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có rút các yêu cầu của mình hay không. Nếu các yêu cầu đó vẫn được giữ nguyên, Tòa án tiếp tục giải quyết phần yêu cầu còn lại theo quy định.
Về án phí, khoản 3 Điều 218 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định trường hợp Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án do người khởi kiện rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện theo điểm c khoản 1 Điều 217 thì tiền tạm ứng án phí đã nộp được trả lại cho người khởi kiện.
3. Quyền khởi kiện lại sau khi rút toàn bộ yêu cầu
Việc Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án do người khởi kiện rút toàn bộ yêu cầu có hậu quả pháp lý khác với nhiều trường hợp đình chỉ khác.
Theo khoản 1 Điều 218 Bộ luật Tố tụng dân sự, khi Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án, về nguyên tắc đương sự không có quyền khởi kiện lại nếu vụ án sau không có gì khác về nguyên đơn, bị đơn và quan hệ pháp luật có tranh chấp. Tuy nhiên, điểm c khoản 1 Điều 217 là một trong các trường hợp ngoại lệ.
Do đó, trường hợp Tòa án đình chỉ vì người khởi kiện rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện, đương sự về nguyên tắc vẫn có quyền khởi kiện lại vụ án theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, việc khởi kiện lại phải đáp ứng các điều kiện tố tụng và đặc biệt cần xem xét thời hiệu khởi kiện còn hay đã hết.
Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án cũng có thể bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm theo khoản 4 Điều 218 Bộ luật Tố tụng dân sự.
4. Rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu tại phiên tòa
Khi vụ án đã được đưa ra xét xử, việc rút yêu cầu được thực hiện theo Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự.
Theo khoản 2 Điều 244, trường hợp đương sự rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu và việc rút yêu cầu là tự nguyện, Hội đồng xét xử chấp nhận và đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu hoặc toàn bộ yêu cầu đã được rút.
Lưu ý việc rút yêu cầu tại phiên tòa không đồng nghĩa với việc Tòa án đình chỉ toàn bộ vụ án trong mọi trường hợp. Nếu đương sự chỉ rút một phần yêu cầu thì Hội đồng xét xử chỉ đình chỉ xét xử đối với phần đã rút và tiếp tục giải quyết các yêu cầu còn lại. Do đó, khi quyết định rút yêu cầu tại phiên tòa, đương sự cần xác định rõ phạm vi yêu cầu rút và các yêu cầu còn lại để tránh ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
5. Thẩm quyền ra quyết định đình chỉ và hệ quả đối với các đương sự khác
Theo Điều 219 Bộ luật Tố tụng dân sự, trước khi mở phiên tòa, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án có thẩm quyền ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án; tại phiên tòa, thẩm quyền này thuộc Hội đồng xét xử.
Trường hợp nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu nhưng trong vụ án vẫn còn yêu cầu phản tố hoặc yêu cầu độc lập, việc rút yêu cầu của nguyên đơn chỉ làm chấm dứt việc giải quyết đối với yêu cầu đã rút, không đương nhiên làm chấm dứt quyền yêu cầu của các đương sự khác.
Vì vậy, trước khi rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện, nguyên đơn cần kiểm tra tình trạng tố tụng của vụ án, đặc biệt là yêu cầu phản tố của bị đơn và yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
6. Một số vấn đề cần lưu ý khi rút yêu cầu khởi kiện
Trước hết, đương sự cần xác định rõ rút một phần hay toàn bộ yêu cầu. Hai trường hợp này có hậu quả tố tụng khác nhau. Rút toàn bộ yêu cầu trước khi mở phiên tòa có thể dẫn đến đình chỉ giải quyết yêu cầu khởi kiện theo Điều 217; trong khi rút một phần hoặc toàn bộ tại phiên tòa được xử lý theo Điều 244.
Thứ hai, cần xem xét thời hiệu khởi kiện lại. Việc được quyền khởi kiện lại sau khi rút toàn bộ yêu cầu không có nghĩa thời hiệu được xác lập lại từ đầu. Nếu sau khi rút yêu cầu mà thời hiệu khởi kiện đã hết thì việc khởi kiện lại có thể phát sinh vấn đề về thời hiệu.
Thứ ba, việc rút yêu cầu tại phiên tòa phải bảo đảm tính tự nguyện. Trường hợp có căn cứ cho rằng việc rút yêu cầu không tự nguyện thì cần xem xét tính hợp pháp của việc Tòa án chấp nhận rút yêu cầu theo Điều 244.
Như vậy, trước khi rút yêu cầu khởi kiện, đương sự cần đồng thời kiểm tra phạm vi yêu cầu rút, thời điểm tố tụng, các yêu cầu phản tố hoặc yêu cầu độc lập còn tồn tại và khả năng khởi kiện lại sau khi đình chỉ.
7. Kết luận
Đương sự có quyền rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu khởi kiện theo nguyên tắc tự định đoạt trong tố tụng dân sự. Tuy nhiên, thời điểm và phạm vi rút yêu cầu quyết định trực tiếp đến hậu quả tố tụng.
Trường hợp rút toàn bộ yêu cầu trước khi mở phiên tòa, Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án theo điểm c khoản 1 Điều 217; tiền tạm ứng án phí được trả lại theo khoản 3 Điều 218 và đương sự về nguyên tắc vẫn có quyền khởi kiện lại theo quy định pháp luật. Trường hợp rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xem xét và đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu đã rút theo Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự.
Do đó, việc rút yêu cầu khởi kiện không chỉ là vấn đề về ý chí tố tụng mà còn làm phát sinh những hệ quả pháp lý cần được đánh giá trước khi thực hiện, đặc biệt là quyền khởi kiện lại, thời hiệu và quyền của các đương sự khác trong cùng vụ án.
KHUYẾN NGHỊ CỦA LUẬT 3S:
[1] Đây là Bài viết khái quát chung về vấn đề pháp lý mà quý Khách hàng, độc giả của Luật 3S đang quan tâm, không phải ý kiến pháp lý nhằm giải quyết trực tiếp các vấn đề pháp lý của từng Khách hàng. Do đó, bài viết này không xác lập quan hệ Khách hàng – Luật sư, và không hình thành các nghĩa vụ pháp lý của chúng tôi với quý Khách hàng.
[2] Nội dung bài viết được xây dựng dựa trên cơ sở pháp lý là các quy định pháp luật có hiệu lực ngay tại thời điểm công bố thông tin, đồng thời bài viết có thể sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy (nếu có). Tuy nhiên, lưu ý về hiệu lực văn bản pháp luật được trích dẫn trong bài viết có thể đã thay đổi hoặc hết hiệu lực tại thời điểm hiện tại mà mọi người đọc được bài viết này. Do đó, cần kiểm tra tính hiệu lực của văn bản pháp luật trước khi áp dụng để giải quyết các vấn đề pháp lý của mình hoặc liên hệ Luật 3S để được tư vấn giải đáp.
[3] Để được Luật sư, chuyên gia tại Luật 3S hỗ trợ tư vấn chi tiết, chuyên sâu, giải quyết cho từng trường hợp vướng mắc pháp lý cụ thể, quý Khách hàng vui lòng liên hệ Luật 3S theo thông tin sau: Hotline: 0363.38.34.38 (Zalo/Viber/Call/SMS) hoặc Email: info.luat3s@gmail.com
[4] Dịch vụ pháp lý tại Luật 3S:
Tư vấn Luật | Dịch vụ pháp lý | Luật sư Riêng | Luật sư Gia đình | Luật sư Doanh nghiệp | Tranh tụng | Thành lập Công ty | Giấy phép kinh doanh | Kế toán Thuế – Kiểm toán | Bảo hiểm | Hợp đồng | Phòng pháp chế, nhân sự thuê ngoài | Đầu tư | Tài chính | Dịch vụ pháp lý khác …
